Budzenie się rano z płaskim brzuchem, a następnie obserwowanie, jak w ciągu dnia staje się on wyraźnie wzdęty, może tworzyć wyczerpujący i bardzo niekomfortowy cykl.
Codzienne wzdęcia mogą wpływać na pewność siebie, wybór ubrań, aktywność społeczną oraz wywoływać niepokój związany z jedzeniem.
Być może próbowałaś już diet eliminacyjnych, ograniczania kolejnych produktów, preparatów enzymatycznych oraz różnych suplementów zawierających żywe bakterie, ale żadna z tych metod nie zatrzymała codziennego powiększania się brzucha.
Jeżeli brzmi to znajomo, możesz zastanawiać się: dlaczego postbiotyki stają się coraz popularniejszą alternatywą dla tradycyjnych probiotyków?
Jedną z odpowiedzi jest ich stabilność technologiczna.
Postbiotyki nie wymagają utrzymania żywotności mikroorganizmów podczas produkcji, przechowywania i stosowania. Zawierają celowo inaktywowane mikroorganizmy lub ich składniki, które mogą być dostarczane w bardziej standaryzowanej postaci.
Nie oznacza to jednak, że postbiotyki automatycznie dostarczają „wszystkiego, czego potrzebują jelita”, nie powodują żadnych działań niepożądanych albo zapewniają przewidywalną ulgę przy codziennych wzdęciach.
W tym artykule wyjaśniamy, czym prebiotyki, probiotyki i postbiotyki różnią się od siebie, dlaczego określone suplementy na jelita mogą nasilać wzdęcia oraz jakie cechy powinien mieć wysokiej jakości postbiotyk.
Najważniejsze informacje
- Postbiotyk nie jest wyłącznie „gotowym produktem” fermentacji: zgodnie z definicją naukową musi zawierać nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki i wywierać wykazaną korzyść zdrowotną. Może także obejmować metabolity pozostające w końcowym preparacie.
- Postbiotyki mogą być praktycznym rozwiązaniem dla wrażliwego przewodu pokarmowego: nie zawierają mikroorganizmów zdolnych do namnażania, dlatego omijają część problemów związanych z utrzymaniem żywotności i aktywnością metaboliczną żywych kultur. Nie gwarantuje to jednak braku wzdęć ani identycznych rezultatów u wszystkich osób.
- Zdrowie jelit i funkcjonowanie mózgu są ze sobą powiązane: oś jelita–mózg obejmuje sygnały nerwowe, hormonalne, immunologiczne i metaboliczne. Badania analizują wpływ określonych składników mikrobiologicznych na te mechanizmy, ale postbiotyki nie mogą być przedstawiane jako środki leczące mgłę mózgową, zmęczenie albo zaburzenia nastroju.
Prebiotyki, postbiotyki i żywe bakterie – czym się różnią?
Jeżeli od dłuższego czasu próbujesz rozwiązać problemy trawienne, prawdopodobnie spotkałaś się z wieloma podobnie brzmiącymi określeniami.
Prebiotyki, probiotyki, żywe kultury, synbiotyki, produkty fermentowane i postbiotyki nie oznaczają jednak tego samego.
Zrozumienie podstawowych różnic jest pierwszym krokiem do bardziej świadomego wyboru sposobu wspierania zdrowia jelit.
Przewód pokarmowy można porównać do dynamicznego ekosystemu, w którym mikroorganizmy oddziałują z dietą, komórkami nabłonka, układem odpornościowym i metabolizmem organizmu.
Do prawidłowego funkcjonowania tego systemu potrzebne są odpowiednie substraty, warunki środowiskowe i zróżnicowane procesy metaboliczne.
Czym są prebiotyki?
Prebiotyki można obrazowo określić jako źródło pożywienia dla wybranych mikroorganizmów.
Zgodnie z definicją naukową prebiotyk jest substratem selektywnie wykorzystywanym przez mikroorganizmy gospodarza, który wywiera korzyść zdrowotną.
Nie każdy błonnik jest więc automatycznie prebiotykiem, chociaż wiele znanych prebiotyków należy do błonnika pokarmowego.
Substancje te nie są całkowicie trawione przez enzymy człowieka. Docierają do dalszych części przewodu pokarmowego, gdzie mogą być wykorzystywane przez określone mikroorganizmy.
W wyniku fermentacji mogą powstawać między innymi:
- krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe,
- gazy,
- inne metabolity wpływające na środowisko jelitowe.
Naturalnymi źródłami fermentujących składników są między innymi:
- czosnek,
- cebula,
- por,
- niektóre banany,
- rośliny strączkowe,
- produkty pełnoziarniste.
Prebiotyki mogą być wartościowym elementem diety, ale nie każda osoba dobrze toleruje ich większe ilości.
Przy wrażliwych jelitach, zespole jelita drażliwego albo skłonności do wzdęć gwałtowne zwiększenie podaży inuliny, fruktooligosacharydów lub innych fermentujących składników może nasilać gazy i napięcie brzucha.
Prebiotyk dostarcza substrat, ale nie pozwala dokładnie przewidzieć, jakie metabolity powstaną i jak zareaguje konkretny organizm.
Suplementy zawierające żywe bakterie – dlaczego ich stosowanie może być złożone?
Suplementy zawierające żywe bakterie są często pierwszym rozwiązaniem wybieranym przy problemach jelitowych.
Jeżeli konkretny produkt spełnia definicję probiotyku, zawiera dokładnie zidentyfikowane żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzyść zdrowotną dla gospodarza.
Nie wystarczy więc sama obecność żywych bakterii albo określenie „kultury bakterii”.
Znaczenie mają:
- rodzaj, gatunek i szczep mikroorganizmu,
- liczba żywych komórek,
- dawka stosowana w badaniach,
- cel zastosowania,
- stabilność do końca okresu trwałości,
- pełny skład produktu.
Rezultaty mogą różnić się pomiędzy osobami, ponieważ każda mikrobiota jelitowa, dieta, historia stosowania antybiotyków i stan zdrowia są inne.
U części użytkowników po rozpoczęciu stosowania pojawiają się gazy, wzdęcie, przelewanie albo zmiana rytmu wypróżnień.
Objawy mogą wynikać z aktywności metabolicznej żywych mikroorganizmów, ale także z obecności fermentujących prebiotyków, substancji pomocniczych albo zbyt dużej dawki.
National Center for Complementary and Integrative Health zwraca uwagę, że nie wszystkie produkty zostały równie dobrze przebadane, a bezpieczeństwo zależy także od stanu zdrowia użytkownika. Szczegółowe informacje przedstawiono w materiale dotyczącym probiotyków i ich stosowania.
Nie oznacza to, że probiotyki są nieskuteczne albo niewłaściwe dla wszystkich kobiet. Dobrze dobrany szczep może mieć udokumentowane zastosowanie i być prawidłowo tolerowany.
Czym są postbiotyki?
Jeżeli prebiotyki dostarczają substrat, a probiotyki żywe mikroorganizmy, postbiotyki reprezentują inną formę wykorzystania składników pochodzenia mikrobiologicznego.
Zgodnie z konsensusem naukowym postbiotyk jest preparatem zawierającym nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki, który wywiera korzyść zdrowotną dla gospodarza.
Nie należy więc definiować postbiotyku wyłącznie jako „produktu końcowego” wytwarzanego przez bakterie podczas fermentacji.
Preparat może zawierać:
- całe inaktywowane komórki,
- fragmenty ścian komórkowych,
- polisacharydy powierzchniowe,
- białka i peptydy,
- kwasy nukleinowe,
- metabolity pozostające po procesie produkcyjnym.
Same oczyszczone krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, enzymy, witaminy albo inne metabolity nie są automatycznie postbiotykami, jeżeli preparat nie zawiera nieożywionych mikroorganizmów albo ich składników.
Postbiotyki nie muszą zachować żywotności, kolonizować jelit ani namnażać się w przewodzie pokarmowym.
Może to ułatwiać ich standaryzację, przechowywanie i dostarczanie powtarzalnej porcji składników.
Nie oznacza to jednak, że efekt biologiczny lub kliniczny jest zawsze bezpośredni, natychmiastowy i przewidywalny.
Najważniejsze składniki obecne w postbiotykach
Właściwości postbiotyku zależą od rodzaju wykorzystanego mikroorganizmu, procesu produkcyjnego, sposobu inaktywacji i końcowego składu.
W preparatach mogą występować różne biologicznie aktywne struktury, między innymi:
- peptydoglikany,
- kwasy lipotejchojowe,
- białka powierzchniowe,
- egzopolisacharydy,
- peptydy,
- bakteriocyny,
- metabolity mikrobiologiczne.
Przegląd opublikowany w czasopiśmie „Frontiers in Nutrition” analizuje możliwość, że niektóre struktury mikrobiologiczne wykazują właściwości immunomodulujące, przeciwutleniające albo związane z funkcjonowaniem bariery jelitowej. Dane te dotyczą konkretnych składników i modeli badawczych. Nie można przenosić ich na każdy produkt postbiotyczny.
Publikacja omawiająca te mechanizmy jest dostępna w czasopiśmie „Frontiers in Nutrition”.
Nie można na jej podstawie stwierdzić, że dowolny postbiotyk:
- wzmacnia odporność,
- wycisza stan zapalny,
- chroni komórki przed uszkodzeniem,
- uszczelnia jelita,
- poprawia nastrój i koncentrację.
Korzyść powinna zostać potwierdzona dla konkretnego preparatu, dawki i grupy użytkowników.
Dlaczego tradycyjne suplementy na jelita czasami nie spełniają oczekiwań?
Jeżeli suplement przeznaczony do wspierania jelit nie przyniósł oczekiwanej poprawy, nie jesteś jedyną osobą z takim doświadczeniem.
Niektórzy użytkownicy probiotyków odczuwają większe wzdęcia, dyskomfort albo nie obserwują żadnej zauważalnej zmiany.
Nie oznacza to, że problem leży w braku silnej woli albo że organizm nie reaguje prawidłowo.
Skuteczność produktu z żywymi mikroorganizmami zależy od szeregu czynników biologicznych i technologicznych.
Nie należy jednak przedstawiać stosowania probiotyku jako całkowitego „biologicznego hazardu”. Dobrze zbadane szczepy, stosowane w odpowiednich dawkach i celach, mogą przynosić korzyści określonym osobom.
Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy konsument wybiera produkt na podstawie samej liczby miliardów bakterii, ogólnej nazwy gatunku albo szerokich obietnic marketingowych.
Stabilność i przeżywalność
Aby produkt probiotyczny spełniał swoją funkcję, odpowiednia liczba mikroorganizmów musi pozostać żywa do momentu zastosowania.
Na żywotność mogą wpływać:
- temperatura,
- wilgotność,
- tlen,
- światło,
- rodzaj opakowania,
- czas przechowywania,
- warunki transportu.
Po spożyciu mikroorganizmy są narażone również na kwaśne środowisko żołądka, enzymy trawienne i sole żółciowe.
Nie oznacza to jednak, że muszą wszystkie dotrzeć do jelita grubego, „założyć kolonię” i zamieszkać w jelitach na stałe.
Miejsce i mechanizm działania zależą od szczepu. Wiele probiotyków oddziałuje podczas czasowej obecności w przewodzie pokarmowym.
Jeżeli na etykiecie podano liczbę żywych komórek wyłącznie w chwili produkcji, a nie do końca okresu trwałości, rzeczywista dawka w momencie stosowania może być mniejsza.
Postbiotyki nie wymagają utrzymania mikroorganizmów przy życiu, ale nadal muszą być prawidłowo przechowywane, ponieważ ich składniki mogą ulegać degradacji pod wpływem niekorzystnych warunków.
Nieprzewidywalne działania niepożądane i reakcje
Produkt dobrze tolerowany przez jedną osobę może powodować wzdęcia lub zmianę wypróżnień u innej.
Każda mikrobiota, dieta i motoryka jelit są inne, dlatego reakcje nie muszą być identyczne.
Najczęściej zgłaszane przejściowe objawy po rozpoczęciu stosowania żywych kultur obejmują:
- gazy,
- wzdęcie,
- przelewanie,
- luźniejszy stolec,
- zaparcie,
- dyskomfort brzucha.
Nie należy automatycznie wyjaśniać ich efektem „die-off”.
Reakcja Jarisha–Herxheimera jest zjawiskiem występującym podczas antybiotykowego leczenia niektórych infekcji i nie stanowi standardowego mechanizmu działania probiotyków.
Bardziej prawdopodobne przyczyny pogorszenia obejmują:
- zwiększoną fermentację,
- reakcję na dodany prebiotyk,
- niedopasowany szczep,
- zbyt dużą dawkę,
- nietolerancję substancji pomocniczej,
- istniejące zaburzenie przewodu pokarmowego.
Łagodna, krótkotrwała zmiana może ustąpić, ale silne lub utrzymujące się objawy nie powinny być traktowane jako obowiązkowa cena późniejszej poprawy.
Kto powinien zachować ostrożność przy żywych bakteriach?
Tradycyjne probiotyki mają długą historię stosowania i zwykle są dobrze tolerowane przez zdrowych użytkowników.
Nie są jednak odpowiednie dla każdej osoby i w każdej sytuacji klinicznej.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby:
- ciężko chore,
- z istotnie osłabionym układem odpornościowym,
- przyjmujące silne leczenie immunosupresyjne,
- z cewnikiem naczyniowym,
- po niedawnych rozległych operacjach,
- z poważnym uszkodzeniem bariery jelitowej,
- hospitalizowane w ciężkim stanie.
National Center for Complementary and Integrative Health wskazuje, że u osób szczególnie podatnych opisywano rzadkie przypadki poważnych zakażeń związanych z mikroorganizmami stosowanymi w preparatach. Więcej informacji zawiera materiał dotyczący bezpieczeństwa probiotyków.
Nie oznacza to, że żywe bakterie są niebezpieczne dla populacji ogólnej. Ryzyko zależy od szczepu, jakości produktu i stanu zdrowia użytkownika.
Kwestia oporności na antybiotyki
Jednym z badanych zagadnień jest możliwość występowania genów oporności na antybiotyki w mikroorganizmach wykorzystywanych jako probiotyki.
Niektóre bakterie mogą posiadać naturalną, nieprzenoszalną oporność, która nie stanowi takiego samego zagrożenia jak gen znajdujący się na ruchomym elemencie genetycznym.
Potencjalne ryzyko pojawia się wtedy, gdy gen oporności może zostać przekazany innym mikroorganizmom.
Nie należy jednak stwierdzać, że suplementy probiotyczne powszechnie przenoszą oporność na patogeny.
Bezpieczeństwo należy oceniać na poziomie konkretnego szczepu, wykorzystując między innymi:
- sekwencjonowanie genomu,
- ocenę ruchomych elementów genetycznych,
- badanie wrażliwości na antybiotyki,
- kontrolę czystości i identyfikacji szczepu.
Wysokiej jakości mikroorganizmy stosowane w suplementach powinny być oceniane pod względem potencjalnie przenoszalnych genów oporności.
Postbiotyk nie zawiera komórek zdolnych do namnażania, co zmniejsza znaczenie niektórych zagrożeń charakterystycznych dla żywych mikroorganizmów. Nie zwalnia to jednak producenta z obowiązku oceny jakości, czystości i bezpieczeństwa surowca.
Co wyróżnia postbiotyki?
Rynek produktów wspierających zdrowie jelit obejmuje wiele preparatów o zróżnicowanym składzie, jakości i poziomie udokumentowania.
Postbiotyki reprezentują bardziej bezpośredni sposób dostarczania nieożywionych składników mikrobiologicznych.
Zamiast wprowadzać żywe mikroorganizmy i oczekiwać, że będą oddziaływały w określony sposób, można zastosować uprzednio scharakteryzowany preparat zawierający inaktywowane komórki lub ich elementy.
Nie należy jednak przedstawiać tych składników jako dokładnie tego, czego organizm zawsze potrzebuje do odzyskania równowagi, spokoju i komfortu.
Zawierają nieożywione mikroorganizmy i ich składniki
Popularne materiały często opisują postbiotyki jako substancje wytwarzane przez korzystne bakterie.
Cleveland Clinic przedstawia przystępne omówienie substancji powstających w związku z aktywnością mikroorganizmów jelitowych.
Zgodnie z dokładniejszą definicją ISAPP postbiotyk musi jednak obejmować nieożywione mikroorganizmy albo ich składniki.
Może zawierać także produkty ich metabolizmu, ale metabolity nie są jedynym wymaganym elementem.
Postbiotyk nie wprowadza do organizmu mikroorganizmów zdolnych do namnażania.
Dzięki temu:
- nie wymaga zachowania żywotności,
- nie musi kolonizować przewodu pokarmowego,
- może być łatwiejszy do standaryzacji,
- może mieć bardziej powtarzalny skład.
Nie oznacza to natomiast, że organizm wykorzystuje wszystkie jego składniki natychmiast ani że każda struktura mikrobiologiczna zapewnia określoną korzyść zdrowotną.
Stabilność, powtarzalność i łatwiejsze przechowywanie
Jednym z praktycznych wyzwań związanych z probiotykami jest zachowanie odpowiedniej liczby żywych komórek.
Postbiotyki nie wymagają utrzymania mikroorganizmów przy życiu, dzięki czemu często mogą być przechowywane w temperaturze pokojowej.
Nie oznacza to jednak, że każdy produkt:
- jest całkowicie odporny na wysoką temperaturę,
- może być pozostawiony w nagrzanym samochodzie,
- nie reaguje na wilgoć i światło,
- nie wymaga przestrzegania instrukcji producenta.
Stabilniejszy skład może zwiększać powtarzalność porcji pomiędzy początkiem i końcem okresu trwałości.
Nie jest to jednak gwarancja identycznego efektu biologicznego u każdej osoby.
Stabilność produktu i przewidywalność reakcji klinicznej są dwoma odrębnymi zagadnieniami.
Brak standardowego okresu „die-off”
Ponieważ postbiotyki nie zawierają mikroorganizmów zdolnych do namnażania, nie zachodzi w ich przypadku proces kolonizacji ani aktywnego wypierania innych bakterii przez zawarte w kapsułce komórki.
Nie oznacza to jednak, że w przypadku probiotyków istnieje obowiązkowy, naukowo potwierdzony okres „die-off”, który postbiotyki całkowicie omijają.
National Institutes of Health wskazuje, że żywe mikroorganizmy mogą u części osób powodować łagodne, przejściowe objawy ze strony przewodu pokarmowego. Informacje te opisano w materiale o probiotykach.
Postbiotyk może być lepiej tolerowany przez osobę reagującą na aktywność metaboliczną żywych kultur.
Nadal może jednak powodować działania niepożądane wynikające z:
- konkretnego składnika postbiotycznego,
- prebiotyku w formule,
- substancji pomocniczych,
- alergenów,
- indywidualnej nadwrażliwości.
Nie należy zapewniać, że każdy postbiotyk jest łagodny „od pierwszego dnia”.
Dlaczego postbiotyki są czymś więcej niż produktem ubocznym?
Określenie „produkt uboczny” może błędnie sugerować, że postbiotyki są przypadkowymi i biologicznie nieistotnymi pozostałościami.
W rzeczywistości prawidłowo przygotowany postbiotyk jest kontrolowanym preparatem zawierającym określone nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki.
Możliwe składniki biologicznie aktywne obejmują między innymi:
- fragmenty ścian komórkowych,
- egzopolisacharydy,
- białka powierzchniowe,
- peptydy,
- kwasy organiczne,
- metabolity fermentacyjne.
Cleveland Clinic wskazuje również na obecność w środowisku mikrobiologicznym witamin z grupy B, witaminy K i krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Nie oznacza to jednak, że każda z tych substancji jest sama w sobie postbiotykiem albo znajduje się w każdym preparacie. Informacje przedstawiono w artykule o postbiotykach.
Badania analizują wpływ określonych struktur na barierę jelitową, odpowiedź immunologiczną i mechanizmy osi jelita–mózg.
Nie można na tej podstawie twierdzić, że każdy postbiotyk zapewnia prawidłowe trawienie, silniejszą odporność, stabilny nastrój i jasność umysłu.
Możliwe korzyści związane z postbiotykami
Kiedy przewód pokarmowy nie funkcjonuje komfortowo, dolegliwości mogą wpływać także na sen, aktywność, koncentrację i ogólne samopoczucie.
Postbiotyki są badane w kontekście wielu procesów biologicznych.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie preparaty zapewniają szerokie korzyści dla całego organizmu ani że rezultaty są odczuwalne szybko.
Każde działanie należy oceniać dla konkretnego produktu, dawki, grupy użytkowników i badanego parametru.
Komfort przy wzdęciach i problemach trawiennych
Codzienne uczucie napięcia i powiększenia brzucha może być bardzo uciążliwe.
Wzdęcia nie zawsze wynikają wyłącznie z nadmiernej produkcji gazów.
Możliwe przyczyny obejmują:
- zaparcie,
- nadwrażliwość trzewną,
- fermentację określonych węglowodanów,
- zaburzenia motoryki,
- nieprawidłową pracę przepony i mięśni brzucha,
- zmiany hormonalne,
- zespół jelita drażliwego,
- nietolerancje pokarmowe.
Postbiotyki nie zawierają żywych komórek zdolnych do namnażania, dlatego nie zwiększają fermentacji wskutek wzrostu zawartych w produkcie mikroorganizmów.
Nie można jednak zapewniać, że zawsze ograniczają gazy albo przynoszą ulgę.
UCLA Health omawia rozwijające się badania wskazujące, że wybrane postbiotyki mogą wpływać na określone elementy zdrowia układu pokarmowego.
Wyników dotyczących jednego preparatu nie można przenosić na całą kategorię ani na SUPER BIOTICS™.
Wsparcie prawidłowej odpowiedzi immunologicznej
Błona śluzowa przewodu pokarmowego pozostaje w ścisłej relacji z układem odpornościowym.
Komórki nabłonka, warstwa śluzu, mikrobiota i tkanka limfatyczna jelit uczestniczą w rozpoznawaniu bodźców i utrzymywaniu równowagi immunologicznej.
Badania analizują, czy określone nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki mogą modulować wybrane elementy tej odpowiedzi.
Materiał UCLA Health opisuje możliwe związki pomiędzy konkretnymi postbiotykami a funkcjonowaniem układu odpornościowego.
Nie można jednak stwierdzać, że postbiotyki jako kategoria wzmacniają odporność, zapobiegają infekcjom albo zwiększają naturalne mechanizmy obronne.
W formule SUPER BIOTICS™ zatwierdzone oświadczenie dotyczące odporności wynika z obecności witaminy D oraz folianów, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.
Mechanizmy związane z odpowiedzią zapalną
Odpowiedź zapalna jest naturalnym elementem funkcjonowania układu odpornościowego.
Nie należy utożsamiać każdej nieswoistej dolegliwości, zmęczenia albo problemu trawiennego z przewlekłym „stanem zapalnym jelit”.
Wybrane składniki mikrobiologiczne są badane pod kątem wpływu na:
- produkcję cytokin,
- aktywność komórek odpornościowych,
- sygnalizację receptorów rozpoznających wzorce mikrobiologiczne,
- funkcjonowanie nabłonka jelitowego.
UCLA Health przedstawia dane sugerujące, że określone postbiotyki mogą wpływać na mechanizmy związane z odpowiedzią zapalną.
Nie jest to podstawa do komunikowania, że suplement postbiotyczny „wycisza stan zapalny”, leczy choroby zapalne albo usuwa uczucie ogólnego rozbicia.
Możliwe właściwości przeciwutleniające
Komórki organizmu są stale narażone na działanie reaktywnych form tlenu powstających podczas prawidłowego metabolizmu i pod wpływem środowiska.
Systemy przeciwutleniające pomagają utrzymać równowagę oksydacyjną.
Niektóre egzopolisacharydy i inne związki pochodzenia mikrobiologicznego wykazują właściwości przeciwutleniające w badaniach laboratoryjnych.
Przegląd w czasopiśmie „Frontiers in Nutrition” omawia możliwość, że określone związki mogą ograniczać wybrane procesy oksydacyjne w modelach badawczych.
Nie oznacza to, że każdy postbiotyk chroni komórki człowieka przed uszkodzeniem ani że efekt obserwowany w laboratorium przekłada się bezpośrednio na korzyść kliniczną po spożyciu suplementu.
Oś jelita–mózg, nastrój i koncentracja
Oś jelita–mózg jest dwukierunkowym systemem komunikacji obejmującym:
- nerw błędny,
- jelitowy układ nerwowy,
- układ hormonalny,
- układ odpornościowy,
- metabolity mikrobioty,
- metabolizm tryptofanu.
Harvard Health opisuje, w jaki sposób stres i emocje mogą wpływać na przewód pokarmowy, a dolegliwości jelitowe na samopoczucie poprzez oś jelita–mózg.
Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe mogą uczestniczyć w mechanizmach metabolicznych i immunologicznych związanych z tym systemem.
Nie można jednak uprościć tego procesu do stwierdzenia, że konkretne cząsteczki przemieszczają się do mózgu i bezpośrednio regulują nastrój.
Postbiotyki nie mogą być prezentowane jako środki:
- poprawiające nastrój,
- usuwające mgłę mózgową,
- zwiększające koncentrację,
- zapewniające odporność emocjonalną,
- leczące stres lub zmęczenie psychiczne.
Foliany zawarte w SUPER BIOTICS™ pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych oraz przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Oświadczenia te dotyczą folianów i nie oznaczają leczenia mgły mózgowej, zaburzeń koncentracji albo nastroju.
Czy postbiotyki są bezpieczniejszym rozwiązaniem?
Osoby, które wcześniej poczuły się gorzej po suplemencie na jelita, mogą szukać rozwiązania pozbawionego żywych mikroorganizmów.
Postbiotyki nie zawierają komórek zdolnych do namnażania, co eliminuje część potencjalnych problemów charakterystycznych dla żywych kultur.
Nie oznacza to jednak, że postbiotyki jako kategoria są automatycznie bezpieczne dla każdego, wolne od działań niepożądanych i odpowiednie do nieograniczonego stosowania.
Bezpieczeństwo zależy od:
- gatunku i szczepu wyjściowego,
- procesu inaktywacji,
- końcowego składu,
- dawki,
- czystości,
- badanej populacji,
- stanu zdrowia użytkownika.
Co pokazują badania dotyczące bezpieczeństwa?
Jedną z różnic pomiędzy postbiotykami a probiotykami jest brak żywych mikroorganizmów zdolnych do namnażania.
Może to ograniczać ryzyko związane z translokacją żywych komórek, infekcją u osób szczególnie podatnych i przenoszeniem mikroorganizmów w organizmie.
Cleveland Clinic omawia postbiotyki jako stabilną formę składników pochodzenia mikrobiologicznego w materiale poświęconym ich właściwościom.
Nie można jednak przyjąć, że brak żywych bakterii automatycznie potwierdza bezpieczeństwo całej formuły.
Inaktywowane komórki nadal zawierają biologicznie aktywne struktury, które mogą oddziaływać z układem odpornościowym.
Ocena bezpieczeństwa powinna obejmować między innymi:
- identyfikację mikroorganizmu,
- potwierdzenie skutecznej inaktywacji,
- analizę zanieczyszczeń,
- badanie stabilności,
- ocenę dawki,
- dane dotyczące stosowania u ludzi.
Dlaczego stabilność zwiększa powtarzalność produktu?
W produktach zawierających żywe bakterie liczba zdolnych do wzrostu komórek może stopniowo maleć podczas przechowywania.
Postbiotyki nie wymagają utrzymania żywotności, dlatego deklarowana ilość składników może być łatwiejsza do standaryzacji.
Może to oznaczać większą powtarzalność pomiędzy kolejnymi porcjami i partiami produktu.
Nie oznacza jednak, że:
- każda porcja wywoła taki sam efekt kliniczny,
- rezultat będzie odczuwalny codziennie,
- produkt zawsze zmniejszy wzdęcia,
- nie wystąpi indywidualna reakcja.
Powtarzalność składu zwiększa kontrolę technologiczną, ale organizmy użytkowników nadal różnią się pod względem fizjologii, diety, mikrobioty i stanu zdrowia.
Łagodniejsza forma długoterminowego wsparcia?
Dla osoby z reaktywnym przewodem pokarmowym określenie „łagodny” ma duże znaczenie.
Brak żywych mikroorganizmów może sprawić, że wybrany preparat postbiotyczny będzie lepiej tolerowany niż produkt wywołujący u tej osoby nasiloną fermentację.
Nie pozwala to jednak stwierdzić, że wszystkie postbiotyki są łagodne albo odpowiednie do nieograniczonego, wieloletniego stosowania.
Bezpieczeństwo długoterminowe powinno być oceniane dla konkretnego składnika i dawki.
Osoby z zaburzeniami odporności powinny zachować ostrożność przy każdej nowej suplementacji. Harvard Health przedstawia ogólne informacje dotyczące prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.
Postbiotyk nie „uspokaja” automatycznie podrażnionych jelit i nie przywraca równowagi od pierwszej dawki.
Kto może rozważyć postbiotyki?
Postbiotyki nie są jedynie chwilowym trendem, ale rozwijającą się kategorią preparatów opartych na nieożywionych mikroorganizmach.
Mogą być rozważane przez osoby poszukujące stabilnej formy składników mikrobiologicznych, szczególnie gdy określone produkty z żywymi kulturami były źle tolerowane.
Nie oznacza to jednak, że każdy użytkownik odniesie korzyść ani że postbiotyk zastąpi diagnostykę lub leczenie.
Osoby z wrażliwym lub reaktywnym przewodem pokarmowym
Przy nadwrażliwości trzewnej albo tendencji do wzdęć wprowadzenie dodatkowej fermentacji może nasilać uczucie napięcia i pełności.
Postbiotyki nie zawierają mikroorganizmów zdolnych do namnażania, dlatego mogą być rozważane jako alternatywa dla określonych żywych kultur.
Nie można jednak zagwarantować, że nie spowodują objawów.
Dyskomfort może nadal wynikać z:
- dodatkowego prebiotyku,
- substancji pomocniczej,
- alergenu,
- indywidualnej reakcji,
- choroby przewodu pokarmowego.
Informacje o różnych chorobach i objawach układu pokarmowego przedstawia National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases w serwisie dotyczącym zdrowia przewodu pokarmowego.
Osoby potrzebujące szczególnie ostrożnego podejścia
Negatywne doświadczenia z wcześniejszymi suplementami mogą powodować niechęć do próbowania kolejnych produktów.
Postbiotyk może być rozważany wtedy, gdy użytkownik preferuje:
- brak zdolnych do namnażania mikroorganizmów,
- powtarzalną porcję,
- łatwiejsze przechowywanie,
- przejrzysty i dokładnie opisany skład.
Nie należy jednak przedstawiać postbiotyku jako „bezpośredniego wlewu korzystnych substancji”, który gwarantuje efekty bez ryzyka reakcji.
Harvard Health opisuje złożoność zdrowia jelit i mikrobioty, pokazując, że nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla wszystkich.
Kobiety doświadczające mgły mózgowej, zmęczenia lub zmian nastroju
Mgła mózgowa, zmęczenie i wahania samopoczucia mogą współwystępować z dolegliwościami jelitowymi.
Nie oznacza to jednak, że jelita wysyłają jednoznaczny „sygnał alarmowy” ani że postbiotyk usuwa przyczynę tych objawów.
Możliwe przyczyny obejmują między innymi:
- niedobór snu,
- stres,
- niedokrwistość,
- zaburzenia tarczycy,
- zmiany hormonalne,
- niewystarczające spożycie energii,
- leki,
- choroby przewlekłe.
Oś jelita–mózg jest ważnym mechanizmem biologicznym, ale nie pozwala przypisywać wszystkich objawów psychicznych mikrobiocie.
Harvard Health omawia związki pomiędzy przewodem pokarmowym a samopoczuciem w materiale o komunikacji jelita–mózg.
Postbiotyki są badane w tym obszarze, ale nie mogą być reklamowane jako środki poprawiające nastrój, koncentrację albo zdrowie psychiczne.
Osoby zmęczone nieskutecznymi suplementami na jelita
Wielokrotne kupowanie produktów bez zauważalnego rezultatu może powodować frustrację.
Jednym z problemów związanych z probiotykami jest niewłaściwy wybór szczepu albo produktu o niepotwierdzonej żywotności.
Postbiotyk może zapewniać bardziej standaryzowaną porcję składników, ale nie rozwiązuje automatycznie wszystkich przyczyn problemów jelitowych.
Brak efektu po wcześniejszych suplementach może oznaczać, że objawy wymagają:
- diagnostyki medycznej,
- zmiany diety,
- leczenia zaparcia,
- oceny leków,
- wsparcia w zakresie stresu,
- indywidualnego dopasowania składników.
Postbiotyk nie powinien być przedstawiany jako gwarantowana i bezpośrednia droga do najlepszego samopoczucia.
Czy postbiotyki naprawdę działają? Co mówią badania?
Sceptyczne podejście do nowych trendów związanych ze zdrowiem jest uzasadnione, zwłaszcza jeżeli wcześniejsze produkty nie przyniosły poprawy.
Postbiotyki są stosunkowo nowym określeniem, ale badania nad inaktywowanymi mikroorganizmami i ich składnikami prowadzone są od wielu lat.
Rosnąca liczba publikacji nie oznacza jednak, że skuteczność całej kategorii została potwierdzona w każdym zastosowaniu.
Rosnąca liczba badań klinicznych
Badania nad postbiotykami obejmują między innymi:
- komfort trawienny,
- odpowiedź immunologiczną,
- barierę jelitową,
- metabolizm,
- alergie,
- mechanizmy osi jelita–mózg.
Wiele wyników pochodzi jednak z badań laboratoryjnych, modeli zwierzęcych albo niewielkich prób klinicznych.
Dowody dotyczące jednego preparatu nie mogą być przypisywane innym postbiotykom o odmiennym składzie.
Szczególne zainteresowanie budzi oś jelita–mózg, ale badania nie pozwalają jeszcze uznać postbiotyków za skuteczne środki poprawiające nastrój lub jasność myślenia.
Potrzebne są większe, dobrze kontrolowane badania z udziałem ludzi, wykorzystujące precyzyjnie opisane preparaty i klinicznie istotne punkty końcowe.
Jak wypadają w porównaniu z żywymi bakteriami?
Postbiotyki mają kilka potencjalnych zalet technologicznych:
- nie wymagają zachowania żywotności,
- mogą być bardziej odporne podczas przechowywania,
- łatwiej jest je standaryzować,
- nie namnażają się w organizmie.
Nie oznacza to jednak, że są klinicznie lepsze od wszystkich probiotyków.
Probiotyki i postbiotyki są różnymi kategoriami i mogą mieć odmienne zastosowania.
Dla części problemów istnieją badania dotyczące konkretnych żywych szczepów, których nie można zastąpić dowolnym inaktywowanym preparatem.
Z kolei dla osoby źle tolerującej określone żywe kultury postbiotyk może być praktyczną alternatywą.
Wybór powinien opierać się na konkretnym składzie, badaniach, bezpieczeństwie i celu stosowania, a nie na przekonaniu, że jedna kategoria jest zawsze „następną generacją” lepszą od drugiej.
Rozwój standardów branżowych i regulacji
Postbiotyki i probiotyki stosowane w suplementach diety podlegają przepisom dotyczącym żywności, a nie produktom leczniczym.
Oryginalny artykuł odnosił się do amerykańskiej Agencji Żywności i Leków. Informacje o amerykańskim rynku suplementów można znaleźć na stronie FDA.
W Polsce i Unii Europejskiej suplement diety również nie przechodzi takiej samej procedury dopuszczenia jak lek.
Przedsiębiorca odpowiada za:
- bezpieczeństwo produktu,
- zgodność składu,
- jakość,
- prawidłowe oznakowanie,
- zgodność oświadczeń zdrowotnych z prawem.
Wprowadzenie suplementu po raz pierwszy do obrotu w Polsce wymaga powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego.
Powiadomienie nie jest pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu ani zatwierdzeniem skuteczności produktu.
Postęp naukowy powinien prowadzić do dokładniejszej identyfikacji postbiotyków, standaryzacji metod inaktywacji i lepszego raportowania danych klinicznych.
Czy postbiotyki są przyszłością zdrowia jelit?
Wiedza o mikrobiocie i zdrowiu jelit stale się rozwija.
Przez wiele lat głównym kierunkiem było dostarczanie żywych bakterii i oczekiwanie, że będą korzystnie oddziaływać z przewodem pokarmowym.
Postbiotyki wprowadzają możliwość wykorzystania nieożywionych mikroorganizmów i ich składników w bardziej standaryzowanej formie.
Jest to ważny kierunek badań, ale nie należy przedstawiać go jako rozwiązania wszystkich ograniczeń wcześniejszych suplementów.
Przejście w stronę stabilniejszych preparatów
Jedną z przyczyn rosnącego zainteresowania postbiotykami jest ich stabilność technologiczna.
Nie wymagają utrzymywania mikroorganizmów przy życiu i mogą być łatwiejsze do przechowywania oraz transportowania.
Przegląd opublikowany w „Frontiers in Nutrition” omawia postbiotyki jako rozwijającą się, stabilną kategorię składników mikrobiologicznych.
Nie oznacza to, że są zawsze bezpieczniejsze, łagodzą jelita lub stabilizują nastrój.
Większa stabilność umożliwia lepszą kontrolę produktu, ale nadal potrzebne są dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa konkretnej formuły.
Formuły nowej generacji i innowacje
Rozwój nauki o postbiotykach wykracza poza samo inaktywowanie dowolnej kultury bakterii.
Badacze analizują:
- dobór konkretnych szczepów wyjściowych,
- kontrolowane metody hodowli,
- sposoby inaktywacji,
- profilowanie składników komórkowych,
- technologie dostarczania do określonego odcinka przewodu pokarmowego,
- łączenie postbiotyków z witaminami, składnikami mineralnymi lub innymi substancjami.
Publikacje opisują postbiotyki jako możliwy element następnej generacji interwencji mikrobiologicznych.
Nie należy jednak określać suplementów diety jako nowej generacji leków ani przedstawiać ich jako środków przywracających równowagę w chorobach.
Innowacja technologiczna musi być poparta badaniami końcowego preparatu, a nie wyłącznie atrakcyjną koncepcją biologiczną.
Przyszłość postbiotyków w zdrowiu kobiet
Zdrowie kobiet wiąże się ze zmianami zachodzącymi między innymi w okresie cyklu miesiączkowego, ciąży, połogu, perimenopauzy i menopauzy.
Zmiany hormonalne mogą wpływać na:
- motorykę przewodu pokarmowego,
- odczuwanie wzdęć,
- sen,
- nastrój,
- apetyt,
- masę ciała.
Postbiotyki mogą być rozwijane jako element produktów przeznaczonych dla kobiet, ale termin „postbiotyk dla kobiet” nie oznacza odrębnej kategorii naukowej.
Nie ma podstaw do zapewniania, że postbiotyki leczą hormonalne przyczyny wzdęć, mgłę mózgową albo „emocjonalne zawirowania”.
Ich przyszła rola będzie zależała od jakości badań konkretnych preparatów w odpowiednio zdefiniowanych grupach kobiet.
Jak wybrać wysokiej jakości suplement postbiotyczny?
Wraz ze wzrostem zainteresowania postbiotykami zwiększa się liczba dostępnych produktów.
Nie każdy preparat opisany jako postbiotyczny spełnia jednak naukową definicję ani posiada odpowiednią dokumentację.
Wybór powinien wykraczać poza atrakcyjne hasło na przedniej części opakowania.
Znaczenie mają dokładny skład, dawki, jakość produkcji i transparentność producenta.
Zwróć uwagę na biologicznie aktywne składniki
Postbiotyk powinien zawierać prawidłowo scharakteryzowane nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki.
W formule mogą znajdować się również:
- egzopolisacharydy,
- peptydy,
- bakteriocyny,
- kwasy organiczne,
- metabolity mikrobiologiczne.
Przegląd dostępny w National Library of Medicine omawia znaczenie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych dla bariery jelitowej, metabolizmu i sygnalizacji immunologicznej.
Krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy albo tributyrina nie są jednak automatycznie postbiotykami, jeżeli produkt nie zawiera nieożywionych mikroorganizmów albo ich składników.
Warto wybierać preparaty, w których producent przedstawia:
- dokładną nazwę składnika,
- ilość w porcji,
- pochodzenie mikroorganizmu,
- formę technologiczną,
- badania dotyczące bezpieczeństwa i stabilności.
Wybierz formułę uwzględniającą oś jelita–mózg
Formuła przedstawiana jako wsparcie osi jelita–mózg powinna być oceniana szczególnie ostrożnie.
Nie wystarczy samo występowanie określeń takich jak:
- mgła mózgowa,
- nastrój,
- jasność umysłu,
- odporność na stres.
Harvard Health przedstawia podstawowe mechanizmy osi jelita–mózg, ale nie potwierdza skuteczności dowolnego suplementu.
Nie można komunikować, że postbiotyk poprawia neuroprzekaźnictwo, zapewnia spokój, zwiększa koncentrację albo wzmacnia odporność emocjonalną bez odpowiednich, dozwolonych podstaw.
W SUPER BIOTICS™ foliany pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych i przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia oraz znużenia.
Wymagaj przejrzystości i wysokich standardów jakości
Producent powinien jasno informować, co znajduje się w produkcie i w jakiej ilości.
Należy zachować ostrożność wobec nieujawnionych mieszanin, w których nie można określić dawki poszczególnych składników.
Wysokiej jakości produkt powinien być objęty kontrolą dotyczącą:
- tożsamości surowców,
- czystości mikrobiologicznej,
- metali ciężkich i innych zanieczyszczeń,
- stabilności,
- zgodności składu z etykietą,
- powtarzalności partii.
Niezależne badania laboratoryjne mogą zwiększać wiarygodność, o ile producent określa, jakie parametry zostały sprawdzone.
Brak żywych mikroorganizmów może zwiększać stabilność, ale nie zastępuje prawidłowej produkcji i kontroli jakości.
Podejście PRIME NEXT GENERATION do formuły
PRIME NEXT GENERATION opracował SUPER BIOTICS™ dla świadomych użytkowników probiotyków, którzy poszukują stabilnej formuły bez uzależniania deklarowanej porcji składników od przeżywalności żywych bakterii.
Formuła została zaprojektowana z uwzględnieniem składników pochodzenia mikrobiologicznego oraz zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących witaminy D i folianów.
SUPER BIOTICS™ zawiera:
- składnik postbiotyczny pochodzący z Lactobacillus salivarius AP32 – 60 mg,
- składnik postbiotyczny pochodzący z Lactobacillus acidophilus TYCA06 – 60 mg,
- składnik postbiotyczny pochodzący z Lactobacillus plantarum LPL28 – 60 mg,
- składnik postbiotyczny pochodzący z Bifidobacterium longum subsp. infantis BLI-02 – 60 mg,
- liofilizowane komórki Bifidobacterium infantis – 60 mg,
- ekstrakt z Saccharomyces cerevisiae standaryzowany na 80% beta-glukanów – 250 mg,
- witaminę D3 – 25 mikrogramów,
- kwas foliowy – 400 mikrogramów.
Kompozycja składników AP32, TYCA06, LPL28 i BLI-02 jest własną kompozycją PRIME NEXT GENERATION.
Nie należy utożsamiać jej handlowo lub technologicznie z innymi mieszaninami badanymi w zewnętrznych publikacjach.
SUPER BIOTICS™ nie zawiera tributyriny i nie jest formułą opartą na oczyszczonym maślanie.
Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.
Foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych oraz przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Oświadczenia te odnoszą się do witaminy D i folianów. Nie oznaczają, że produkt leczy choroby jelit, usuwa wzdęcia, mgłę mózgową albo zaburzenia nastroju.
Poszukujesz postbiotyku nowej generacji o przejrzystym składzie? Poznaj SUPER BIOTICS™ i kup teraz.
Najczęściej zadawane pytania
Jak najprościej wyjaśnić różnicę pomiędzy prebiotykami, postbiotykami i żywymi bakteriami?
Można zastosować uproszczone porównanie do przygotowywania pieczywa.
Prebiotyki przypominają składniki stanowiące substrat dla mikroorganizmów. Probiotyki można porównać do żywych kultur uczestniczących w procesie, natomiast postbiotyk do kontrolowanego preparatu otrzymanego po inaktywacji mikroorganizmów.
Analogia nie jest jednak dosłowna.
Postbiotyk nie jest po prostu „gotowym bochenkiem” ani dowolnym produktem fermentacji. Musi zawierać nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki i mieć wykazaną korzyść zdrowotną.
Po suplementach z żywymi mikroorganizmami miałam większe wzdęcia. Czy postbiotyk może być inny?
Tak, może być inaczej tolerowany, ponieważ postbiotyk nie zawiera mikroorganizmów zdolnych do namnażania.
Wzdęcia po probiotyku mogą wynikać z aktywności metabolicznej, ale także z dodanej inuliny lub innego prebiotyku, zbyt dużej dawki albo substancji pomocniczej.
Postbiotyk omija część tych mechanizmów, ale nie gwarantuje braku objawów.
Przyczyną wzdęć może być również dieta, zaparcie, nadwrażliwość trzewna, zespół jelita drażliwego lub inny problem zdrowotny.
Jak produkt przeznaczony dla jelit może mieć związek z nastrojem i mgłą mózgową?
Jelita i mózg komunikują się poprzez oś jelita–mózg, obejmującą układ nerwowy, hormonalny, odpornościowy i metabolity mikrobioty.
Nie oznacza to jednak, że postbiotyk bezpośrednio reguluje neuroprzekaźniki, uspokaja stan zapalny w mózgu albo usuwa mgłę mózgową.
Przewlekłe problemy trawienne mogą pogarszać sen, zwiększać stres i utrudniać koncentrację. Ich właściwe rozpoznanie oraz ograniczenie może pośrednio poprawiać codzienne funkcjonowanie.
Utrzymująca się mgła mózgowa, obniżony nastrój lub zmęczenie wymagają oceny innych możliwych przyczyn.
Czy postbiotyki można bezpiecznie stosować codziennie przez długi czas?
Niektóre konkretne postbiotyki zostały przebadane przy regularnym stosowaniu, ale nie można stwierdzić, że wszystkie są bezpieczne dla każdego i przez dowolnie długi czas.
Bezpieczeństwo zależy od:
- rodzaju preparatu,
- dawki,
- pełnego składu,
- wieku,
- stanu zdrowia,
- stosowanych leków,
- ciąży lub karmienia piersią.
Należy stosować się do zaleceń na etykiecie i nie przekraczać wskazanej porcji.
Osoby z chorobami przewlekłymi, kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz osoby przyjmujące leki powinny skonsultować suplementację z lekarzem lub farmaceutą.
Jak rozpoznać wysokiej jakości postbiotyk?
Warto poszukiwać produktu, który:
- dokładnie opisuje wykorzystane składniki,
- podaje ilość każdego składnika w porcji,
- wyjaśnia, czy zawiera inaktywowane mikroorganizmy lub ich komponenty,
- przedstawia warunki przechowywania,
- nie opiera komunikacji wyłącznie na ogólnych obietnicach,
- jest produkowany i kontrolowany zgodnie z odpowiednimi standardami jakości.
Obecność tributyriny, maślanu albo innych oczyszczonych metabolitów nie wystarcza sama w sobie do zaklasyfikowania produktu jako postbiotyku.
Wiarygodny producent powinien również rozróżniać wyniki badań dotyczące własnej formuły od badań innych preparatów i nie obiecywać natychmiastowych efektów.
Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi diagnozy, porady medycznej ani zalecenia dotyczącego leczenia. Informacje o wynikach badań odnoszą się do konkretnych szczepów, preparatów, dawek, populacji i czasu stosowania. Nie mogą być automatycznie przypisywane wszystkim probiotykom, prebiotykom, postbiotykom ani produktowi SUPER BIOTICS™. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety. Zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia mają istotne znaczenie.
ŹRÓDŁA WIEDZY
- Harvard T.H. Chan School of Public Health. The Microbiome (Mikrobiom). Materiał przedstawia mikrobiotę jako złożony i indywidualny ekosystem kształtowany między innymi przez dietę, wiek, środowisko, leki, choroby oraz styl życia.
- Hill C., Guarner F., Reid G. i wsp. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics Consensus Statement on the Scope and Appropriate Use of the Term Probiotic (Konsensus ISAPP dotyczący definicji i prawidłowego stosowania terminu „probiotyk”). „Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology”, 2014; 11(8): 506–514. Probiotyk zdefiniowano jako żywy mikroorganizm, który podany w odpowiedniej ilości wywiera korzyść zdrowotną dla gospodarza.
- Gibson G.R., Hutkins R., Sanders M.E. i wsp. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics Consensus Statement on the Definition and Scope of Prebiotics (Konsensus ISAPP dotyczący definicji i zakresu prebiotyków). „Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology”, 2017; 14(8): 491–502. Prebiotyk zdefiniowano jako substrat selektywnie wykorzystywany przez mikroorganizmy gospodarza, który wywiera korzyść zdrowotną.
- Salminen S., Collado M.C., Endo A. i wsp. The International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics Consensus Statement on the Definition and Scope of Postbiotics (Konsensus ISAPP dotyczący definicji i zakresu postbiotyków). „Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology”, 2021; 18(9): 649–667. Postbiotyk zdefiniowano jako preparat zawierający nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki, który wywiera korzyść zdrowotną dla gospodarza.
- Vinderola G., Sanders M.E., Salminen S. i wsp. Frequently Asked Questions About the ISAPP Postbiotic Definition (Najczęściej zadawane pytania dotyczące definicji postbiotyku). „Frontiers in Microbiology”, 2024. Publikacja wyjaśnia, że oczyszczony maślan, witamina, enzym, peptyd albo dowolny metabolit nie jest automatycznie postbiotykiem.
- Vinderola G., Sanders M.E., Salminen S. The Concept of Postbiotics (Koncepcja postbiotyków). „Foods”, 2022; 11(8): 1077. Autorzy omawiają różnice pomiędzy postbiotykami, inaktywowanymi mikroorganizmami, produktami fermentacji oraz oczyszczonymi metabolitami.
- Ji J., Jin W., Liu S.J., Jiao Z., Li X. Probiotics, Prebiotics, and Postbiotics in Health and Disease (Probiotyki, prebiotyki i postbiotyki w zdrowiu i chorobie). „MedComm”, 2023; 4(6): e420. Kompleksowy przegląd omawia definicje, mechanizmy działania, stabilność, bezpieczeństwo oraz potencjalne zastosowania poszczególnych kategorii.
- Davani-Davari D., Negahdaripour M., Karimzadeh I. i wsp. Prebiotics: Definition, Types, Sources, Mechanisms, and Clinical Applications (Prebiotyki – definicja, rodzaje, źródła, mechanizmy i zastosowania). „Foods”, 2019; 8(3): 92. Publikacja omawia między innymi inulinę, fruktooligosacharydy i galaktooligosacharydy oraz ich fermentację przez mikrobiotę.
- Slavin J. Fiber and Prebiotics: Mechanisms and Health Benefits (Błonnik i prebiotyki – mechanizmy i możliwe korzyści). „Nutrients”, 2013; 5(4): 1417–1435. Przegląd opisuje fermentację błonnika oraz powstawanie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i gazów.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Gas in the Digestive Tract (Gazy w przewodzie pokarmowym). Materiał wyjaśnia, że gazy powstają między innymi podczas bakteryjnego rozkładu niestrawionych węglowodanów.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Symptoms and Causes of Gas in the Digestive Tract (Objawy i przyczyny gazów w przewodzie pokarmowym). Źródło wskazuje, że wzdęcia mogą być związane nie tylko z ilością gazów, ale także z zaparciem, zaburzeniami motoryki i zwiększoną wrażliwością trzewną.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Eating, Diet, and Nutrition for Gas in the Digestive Tract (Dieta i żywienie przy wzdęciach oraz gazach). Materiał omawia wpływ błonnika, produktów fermentujących i sposobu odżywiania na dolegliwości.
- National Center for Complementary and Integrative Health. Probiotics: Usefulness and Safety (Probiotyki – zastosowanie i bezpieczeństwo). Materiał przedstawia ograniczenia badań, możliwe łagodne działania niepożądane oraz zwiększone ryzyko powikłań u osób ciężko chorych lub z istotnie osłabioną odpornością.
- National Center for Complementary and Integrative Health. Probiotics: What You Need to Know (Probiotyki – co należy wiedzieć). Źródło podkreśla różnice pomiędzy szczepami, zmienną jakość dostępnych produktów i potrzebę konsultacji w grupach podwyższonego ryzyka.
- Merenstein D., Pot B., Leyer G. i wsp. Emerging Issues in Probiotic Safety: 2023 Perspectives (Nowe zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa probiotyków). „Gut Microbes”, 2023; 15(1): 2185034. Autorzy oceniają identyfikację szczepów, ryzyko infekcji, jakość produkcji, geny oporności i bezpieczeństwo stosowania u różnych populacji.
- Butler T. The Jarisch-Herxheimer Reaction After Antibiotic Treatment of Spirochetal Infections (Reakcja Jarisha–Herxheimera po antybiotykowym leczeniu zakażeń krętkami). „The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene”, 2017; 96(1): 46–52. Publikacja pokazuje, że reakcja ta dotyczy przede wszystkim leczenia określonych zakażeń antybiotykami i nie powinna być automatycznie utożsamiana ze wzdęciem po probiotyku.
- European Food Safety Authority. Qualified Presumption of Safety – QPS (Kwalifikowane domniemanie bezpieczeństwa mikroorganizmów). EFSA wymaga między innymi potwierdzenia braku nabytych genów oporności na klinicznie istotne środki przeciwdrobnoustrojowe w przypadku mikroorganizmów wykorzystywanych w łańcuchu żywnościowym.
- Shahali A., Moradabadi L., Ghavami M. i wsp. Probiotic Lactobacillus and the Potential Risk of Spreading Antibiotic Resistance (Probiotyczne bakterie z rodzaju Lactobacillus a potencjalne ryzyko rozprzestrzeniania oporności na antybiotyki). „Research in Pharmaceutical Sciences”, 2023. Przegląd wskazuje na potrzebę oceny możliwości przenoszenia genów oporności na poziomie konkretnego szczepu.
- European Food Safety Authority. Update of the List of QPS-Recommended Microbiological Agents Intentionally Added to Food or Feed – 2026 (Aktualizacja listy mikroorganizmów rekomendowanych w systemie QPS). „EFSA Journal”, 2026. Dokument przedstawia aktualne podejście EFSA do oceny mikroorganizmów wykorzystywanych w żywności i paszach.
- Cleveland Clinic. What Are Postbiotics? (Czym są postbiotyki?). Materiał popularnonaukowy omawia substancje powstające w wyniku aktywności mikroorganizmów, stabilność preparatów oraz różnice pomiędzy prebiotykami, probiotykami i postbiotykami. Definicję należy interpretować łącznie z konsensusem ISAPP.
- Pattapulavar V., Ramanujam S., Kini B., Christopher J.G. Probiotic-Derived Postbiotics: A Perspective on Next-Generation Therapeutics (Postbiotyki pochodzące z probiotyków – perspektywa interwencji nowej generacji). „Frontiers in Nutrition”, 2025; 12: 1624539. Przegląd omawia egzopolisacharydy, bakteriocyny, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe i supernatanty bezkomórkowe. Autorzy wskazują również na brak standaryzacji badań klinicznych i potrzebę oceny długoterminowego bezpieczeństwa.
- Mosca A., Abreu Y Abreu A.T., Gwee K.A. i wsp. The Clinical Evidence for Postbiotics as Microbial Therapeutics (Dowody kliniczne dotyczące postbiotyków). „Gut Microbes”, 2022; 14(1): 2117508. Przegląd przedstawia badania konkretnych preparatów i podkreśla, że rezultatów nie należy przenosić na wszystkie postbiotyki.
- UCLA Health. New Research Shows Benefits of Postbiotics (Nowe badania dotyczące postbiotyków). Materiał edukacyjny omawia rozwijające się dane dotyczące przewodu pokarmowego, bariery jelitowej i układu odpornościowego. Nie stanowi podstawy do przypisywania jednakowych korzyści wszystkim produktom.
- Camilleri M. Leaky Gut: Mechanisms, Measurement and Clinical Implications in Humans („Nieszczelne jelito” – mechanizmy, pomiar i znaczenie kliniczne u ludzi). „Gut”, 2019; 68(8): 1516–1526. Przegląd przedstawia budowę bariery jelitowej oraz ograniczenia związane z przypisywaniem nieswoistych objawów zwiększonej przepuszczalności jelit.
- Parada Venegas D., De la Fuente M.K., Landskron G. i wsp. Short Chain Fatty Acids-Mediated Gut Epithelial and Immune Regulation (Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe a regulacja nabłonka i odpowiedzi immunologicznej). „Frontiers in Immunology”, 2019; 10: 277. Publikacja opisuje znaczenie octanu, propionianu i maślanu. Oczyszczone krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe nie są jednak automatycznie postbiotykami.
- Barber T.M., Kabisch S., Pfeiffer A.F.H., Weickert M.O. The Health Benefits of Dietary Fibre (Korzyści zdrowotne związane z błonnikiem pokarmowym). „Nutrients”, 2020; 12(10): 3209. Autorzy omawiają fermentację błonnika, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe oraz związki pomiędzy dietą, mikrobiotą i metabolizmem.
- Makki K., Deehan E.C., Walter J., Bäckhed F. The Impact of Dietary Fiber on Gut Microbiota in Host Health and Disease (Wpływ błonnika pokarmowego na mikrobiotę jelitową). „Cell Host & Microbe”, 2018; 23(6): 705–715. Przegląd opisuje wpływ rodzaju i ilości błonnika na fermentację, mikrobiotę i produkcję metabolitów.
- Cryan J.F., O’Riordan K.J., Cowan C.S.M. i wsp. The Microbiota–Gut–Brain Axis (Oś mikrobiota–jelita–mózg). „Physiological Reviews”, 2019; 99(4): 1877–2013. Kompleksowy przegląd komunikacji nerwowej, hormonalnej, immunologicznej i metabolicznej pomiędzy jelitami, mikrobiotą i mózgiem.
- Mayer E.A., Nance K., Chen S. The Gut-Brain Axis (Oś jelita–mózg). „Annual Review of Medicine”, 2022; 73: 439–453. Publikacja opisuje dwukierunkowe zależności pomiędzy mózgiem, jelitami i mikrobiotą oraz ograniczenia związane z przenoszeniem wyników badań przedklinicznych na praktykę kliniczną.
- Dong T.S., Gupta A. Advances in Brain-Gut-Microbiome Interactions (Postępy w badaniach interakcji mózg–jelita–mikrobiota). „Gastroenterology”, 2024. Przegląd przedstawia nowsze dane dotyczące mechanizmów neuronalnych, immunologicznych i metabolicznych osi jelita–mózg.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Irritable Bowel Syndrome (Zespół jelita drażliwego). Materiał przedstawia IBS jako zaburzenie interakcji jelita–mózg, którego objawy mogą obejmować ból brzucha, wzdęcia, biegunkę, zaparcie i zmianę rytmu wypróżnień.
- Lacy B.E., Pimentel M., Brenner D.M. i wsp. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome (Wytyczne American College of Gastroenterology dotyczące zespołu jelita drażliwego). „The American Journal of Gastroenterology”, 2021; 116(1): 17–44. Wytyczne zwracają uwagę na ograniczoną jakość dowodów dotyczących rutynowego stosowania probiotyków w IBS.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Digestive Diseases (Choroby układu pokarmowego). Zbiór materiałów dotyczących przyczyn, diagnostyki i leczenia przewlekłych objawów trawiennych.
- Baker J.M., Al-Nakkash L., Herbst-Kralovetz M.M. Estrogen–Gut Microbiome Axis: Physiological and Clinical Implications (Oś estrogen–mikrobiota jelitowa – znaczenie fizjologiczne i kliniczne). „Maturitas”, 2017; 103: 45–53. Publikacja omawia dwukierunkowe zależności pomiędzy hormonami płciowymi a mikrobiotą, bez potwierdzania skuteczności postbiotyków w problemach hormonalnych.
- Jiang Y., Greenwood-Van Meerveld B., Johnson A.C., Travagli R.A. Role of Estrogen and Stress on the Brain-Gut Axis (Znaczenie estrogenów i stresu dla osi mózg–jelita). „American Journal of Physiology – Gastrointestinal and Liver Physiology”, 2019. Przegląd omawia wpływ hormonów i stresu na motorykę przewodu pokarmowego oraz czucie trzewne.
- European Parliament and Council. Directive 2002/46/EC Relating to Food Supplements (Dyrektywa 2002/46/WE w sprawie suplementów żywnościowych). Akt określa podstawowe wymagania dotyczące definicji, składu, oznakowania i sprzedaży suplementów diety w Unii Europejskiej.
- European Parliament and Council. Regulation (EU) No 1169/2011 on the Provision of Food Information to Consumers (Rozporządzenie w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności). Akt reguluje między innymi wykaz składników, alergeny, czytelność informacji i zakaz wprowadzania konsumenta w błąd.
- European Parliament and Council. Regulation (EC) No 1924/2006 on Nutrition and Health Claims Made on Foods (Rozporządzenie w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności). Akt określa zasady stosowania oświadczeń i zakazuje przypisywania suplementom właściwości zapobiegania chorobom, ich leczenia lub wyleczenia.
- Komisja Europejska. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych – tekst skonsolidowany z 20 sierpnia 2025 roku. Podstawa prawna oświadczeń wskazujących, że witamina D i foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, a foliany pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych i przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia oraz znużenia.
- Główny Inspektorat Sanitarny. Wymagania przy wprowadzaniu suplementów diety do obrotu. Oficjalny materiał przedstawia obowiązek powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego o pierwszym wprowadzeniu suplementu diety do obrotu w Polsce. Powiadomienie nie jest pozwoleniem na dopuszczenie produktu ani potwierdzeniem jego skuteczności klinicznej.
- U.S. Food and Drug Administration. Dietary Supplements (Suplementy diety w prawie Stanów Zjednoczonych). Źródło występujące w oryginalnym artykule. Odnosi się do rynku amerykańskiego i nie stanowi podstawy prawnej dla sprzedaży ani reklamy suplementów w Polsce i Unii Europejskiej.
